Ogólnopolskie Imprezy Kowalskie Wojciechów 2021 – podsumowanie

13 lipca 2021

Ogólnopolskie Targi Sztuki Kowalskiej w Wojciechowie już za nami. Odjechali też uczestnicy XXVII Ogólnopolskich Warsztatów Kowalskich. Imprezy te, to wielkie społeczności kowalskiej, a także całego Wojciechowa, który nieprzerwanie od 37 lat w lipcu staje się stolicą tego zawodu. W tym roku ogólna liczba goszczących w Wojciechowie kowali i miłośników tego zawodu sięgała 50.

Organizatorem imprezy od wielu lat jest Gminny Ośrodek Kultury w Wojciechowie, który począwszy od pozyskania dotacji z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, od władz wojewódzkich, powiatowych i lokalnych oraz sponsorów do zadbania o najmniejszy szczegół, wkłada bardzo duży wysiłek aby impreza była zorganizowana na jak najlepszym poziomie. Ze względu na obostrzenia związane z pandemią Covid – 19 po raz pierwszy w historii imprezy kowalskich w Wojciechowie całość wydarzenia została zorganizowana na placu przy Wieży Ariańskiej

W XXVII Ogólnopolskich Warsztatach Kowalskich wzięło udział szesnaście osób z terenu całej Polski. Były to osoby w większości zawodowo związane  z pracą w metalu  – początkujący kowale, ślusarze i metaloplastycy ale również osoby na co dzień zajmujące się bardzo odległą od kowalstwa działalnością. Wśród uczniów znaleźli się: tłumacz przysięgły, lekarz weterynarii, zdun czy pracownicy dużych korporacji.  Adepci sztuki kowalskiej nabywali i doskonalili swoje umiejętności pod kierunkiem mistrzów: Andrzeja Słowika woj. podkarpackie, Kazimierza Kudły woj. podkarpackie i Jerzego Kwarcianego woj. lubelskie. Podczas Warsztatów uczestniczyli w zajęciach teoretycznych oraz praktycznych, poznając podstawowe techniki oraz narzędzia kowalskie i inne urządzenia związane z pracą kowala. Wysłuchali wykładów o historii kowalstwa, o przepisach prawnych w prowadzeniu kuźni,  o marketingu, a także o projektowaniu wyrobów kowalskich. Odwiedzili również Kuźnię Romana Czernieca gdzie obejrzeli wyposażenie tradycyjnego warsztatu i uczestniczyli w pokazie wykonywania narzędzi rolniczych i kucia konia.

W ramach nauki organizowane były pokazy, podczas których instruktorzy prezentowali uczniom min. wykonywanie i regenerację narzędzi kowalskich oraz zabezpieczania wyrobów przed korozją.  Każde zajęcia poprzedzone były instruktażem ze szczegółowym omówieniem wykonywanej czynności bądź operacji. Zajęcia trwały po 9 godzin dziennie. Zwiedzając Muzeum Kowalstwa uczniowie zapoznali się z dawnymi narzędziami używanymi w kuźni oraz z technikami zdobienia i kucia metalu na przykładzie wyrobów mistrzów kowalstwa z Polski i zagranicy.

Podczas zajęć praktycznych młodzi kowale wykonywali różne prace, na podstawie których poznawali kolejne techniki kowalskie. W tym roku powstały tradycyjne gwoździe kowalskie, podkowy, zawiasy, a także kwiaty, krzyże oraz inne elementy ozdobne. Kucie każdej z prac pozwalało przećwiczyć przynajmniej trzy poznane podstawowe operacje kowalskie. Mistrzowie Warsztatów z pomocą uczniów wykonywali również dar dla kościoła – barierkę schodową która jeszcze przez zakończeniem imprezy została przez Romana Czernieca przygotowana do montażu i trwale zamontowana przy schodach prowadzących na Aleję Kasztanową.  W wolną od zajęć niedzielę zarówno uczniowie jak i mistrzowie czynnie brali udział w zorganizowanym przez Stowarzyszenie Kowali Polskich przy współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Wojciechów MetalArt Festiwal. Podczas imprezy mimo deszczowej pogody prowadzili pokazy kucia i zabawy kowalskie dla dzieci .

Kulminacją imprez kowalskich były Ogólnopolskie Targi Sztuki Kowalskiej organizowane w dniach 9 – 11 lipca 2021 r. Ponad 30 kowali artystów z całej Polski, uczestniczyło w wykładach i pokazach oraz startowało w konkursie kowalstwa artystycznego. Podczas Sympozjum pt. „Wspieranie zjawisk związanych z ochroną i transformacją tradycyjnego kowalstwa artystycznego” kowale wysłuchali wykładów nt.: „Wykorzystanie metalu w tradycyjnej kulturze ludowej”  który wygłosił Wojciech Kowalczuk oraz „Kowalstwo architektoniczne – dawniej i dziś. Spojrzenie kowala-architekta” przygotowany przez Rafała Fica.

W ramach Targów odbyło się również Walne Zebranie Stowarzyszenia Kowali Polskich, podczas którego oprócz omówienia spraw bieżących przyjęto do grona zrzeszonych kowali nowego członka – Tomasza Peplinskiego.

W drugim dniu Targów mistrzowie zmierzyli się w konkursie kowalstwa artystycznego i w konkursie o Nagrodę Kowali Polskich. Jako pracę domową kowale do oceny przedstawili kraty okienne o określonych wymiarach 100 x 70 cm wykonane zgodnie ze sztuką kowalską. Natomiast temat pracy wykonywanej w Wojciechowie ogłoszony został na spotkaniu organizacyjnym w przeddzień konkursu. W tym roku było to okucie elementu szklanego. Kowle nadawali funkcjonalność niestabilnym naczyniom szklanym, które zostały wykonane ręcznie na specjalnie zamówienie organizatorów w pracowni Glass Studio Marka Jargiło.

Uroczyste rozpoczęcie Ogólnopolskich Targów Sztuki Kowalskiej, odbyło się w sobotę, 11 lipca o godz. 9.00 przy Wieży Ariańskiej. Po części oficjalnej nastąpiło losowanie kowadeł i tur czasowych. O godzinie 10.00 rozbrzmiał uroczysty marsz kowalski grany na kowadle przez  Marcina Cimka z kuźni Strachosław. Po tym kowale ubrani w jednolite koszulki okolicznościowe przystąpili do konkursu kowalstwa artystycznego. Pracowali pod czujnym okiem jury w skład którego wchodzili – Wojciech Kowalczuk, etnograf z Białegostoku, Małgorzata Michalska Nakonieczna, Dziekan wydziału Projektowanie Wnętrz w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie oraz Roman Czerniec, mistrz kowalstwa z Wojciechowa. Ze względu na pandemię w tym roku regulamin dopuszczał możliwość udział w konkursie w trybie stacjonarnym lub korespondencyjnym. W konkursie wzięło udział 19 drużyn z całej Polski, w tym 15 drużyn przywiozło swoje prace do Wojciechowa i uczestniczyło w imprezie natomiast 4 kowali przysłało swoje kraty. Ze względu na ilość kowali, kucie odbywało się w dwóch turach czasowych. Okucia elementów szklanych wymagały od kowali pomysłowości i ogromnej precyzji. Wyróżniały się one różnorodnością kształtów i zdobień, a także funkcjonalnością i zastosowaniem tradycyjnych technik kowalskich. Przy ocenie prac konkursowych jury brało pod uwagę zastosowanie tradycyjnych technik kowalskich i tradycyjnego zdobnictwa, wierność regionalnej tradycji, wkład pracy w ich wykonanie, poziom techniczny i artystyczny wykonanej pracy i jej funkcjonalność.

Wydarzeniu towarzyszyła ekipa Telewizji Lublin, która realizowała program pt. „Lato z TVP 3”. Podczas transmisji na żywo wypowiadali się zarówno organizatorzy Warsztatów i Targów Kowalskich jak i władze Wojciechowa, mistrzowie kowalstwa, adepci tego zawodu a także właściciele miejscowych atrakcji turystycznych. Audycja uatrakcyjniona była obrazami z ciekawych turystycznie miejsc w Wojciechowie dzięki temu wydarzenie, a także cała Gmina Wojciechów zyskała szeroką promocję.

Na scenie przy Wieży Ariańskiej prezentował się zespół Swojacy oraz Kapela  Wojciechowska. Przez cały dzień odbywał się pokaz „Techniki ogniowe – obróbka plastyczna szkła dekoracyjnego i użytkowego”. Pokaz ten cieszył się ogromnym zainteresowaniem kowali i uczniów, a także publiczności.

Pod koniec dnia wszyscy kowale zebrali się w Wieży, aby oddać swój głos na prace wykonane przez swoich kolegów. Głosowali na kratę oraz na okucie elementu szklanego. Przeliczone głosy wyłoniły zwycięzców Nagrody Kowali Polskich w dwóch kategoriach.

Wieczorem kowale oraz zaproszeni goście spotkali się na wspólnym ognisku, a dla licznie zgromadzonej publiczności przy Wieży Ariańskiej zagrał zespół DEJW, przy dźwiękach muzyki w tle publiczność bawiła się do 23.00

W niedzielę 11 lipca, jury omówiło, prace wykonane podczas konkursu kowalstwa artystycznego. Konstruktywne spostrzeżenia dotyczące techniki wykonania i zdobienia, a także zachowania zasad funkcjonalności i estetyki krat, a także okuć elementów szklanych były dla kowali bogatym źródłem wiedzy. O godz. 11.00 kowale spotkali się przy kuźni aby razem udać się na mszę św. w ich intencji. Ksiądz podziękował kowalom za dar dla kościoła –  barierkę wykonaną przez mistrzów Andrzeja Słowika, Kazimierza Kudłę, Jerzego Kwarcianego z pomocą Romana Czernieca oraz uczestników Warsztatów Kowalskich.

Po mszy, barwny korowód prowadzony przez Orkiestrę Dętą OSP w Wojciechowie udał się na plac przy Wieży Ariańskiej, gdzie odbywała się dalsza część Targów. Zgromadzeni widzowie wysłuchali koncertu Wojciechowskiej Orkiestry Dętej oraz Klubu Seniora. Duże zainteresowanie publiczności wzbudzały pokazy obróbki plastycznej szkła dekoracyjnego w wykonaniu Marka Jargiło.

O godzinie 14.00 nastąpiło uroczyste zakończenie XXVII Ogólnopolskich Warsztatów Kowalskich oraz Ogólnopolskich Targów Sztuki Kowalskiej. Decyzją mistrzów – nauczycieli wszyscy uczestnicy Warsztatów otrzymali nagrody rzeczowe. Były to pamiątkowe młotki, na których mistrzowie złożyli podpisy oraz skrzynki narzędziowe i koszulki okolicznościowe. Wyróżnieni: Mirosław Gałek zam. Pniówek woj. lubelskie, Mateusz Miłkowski z miejscowości Jaroszówka, woj. dolnośląskie , otrzymali dodatkowo nagrody ufundowane przez Karczmę Biesiada Barbary i Włodzimierza Czernieców.

W konkursie kucia artystycznego rozgrywanym podczas Ogólnopolskich Targów Sztuki Kowalskiej ze względu na dużą różnorodność wykonywanych prac jury w tym roku postanowiło przyznawać nagrody w dwóch kategoriach.

Za pracę domową – kratę okienną, jury przyznało Grand Prix Jerzemu Kwarcianemu z Wólki Panieńskiej woj. lubelskie. Zdobywca Grand Prix otrzymał kowadło dwurożne ufundowane przez firmę Perun i nagrodę pieniężną. I Nagroda trafiła do Kazimierza Jabłońskiego z Niedźwiady, woj. podkarpackie, Dwie równorzędne II nagrody otrzymali: Roman Parat z Gorzejowej, woj. podkarpackie i Jarosław Majdan z Wólki Panieńskiej, woj. lubelskie, Trzy równorzędne III nagrody otrzymali: Andrzej Kosakowski z Dobrocieszy, woj. małopolskie, Kazimierz Kudła z Zawady woj. podkarpackie, Zbigniew Szostak z Szerominka, woj. mazowieckie. Cztery wyróżnienia pierwszego stopnia trafiły do Ryszarda Skuzy z Kielc, woj. świętokrzyskie, Michała Mendyka ze Skórki, woj. wielkopolskie, Stanisława Wozowicza z Góry Ropczyckiej, woj. podkarpackie i Janusza Śwista z Futomy, woj. podkarpackie. Osiem wyróżnień drugiego stopnia otrzymali: Kalina Karolak  z Sandomierza, woj. świętokrzyskie, Andrzej Sumara ze Strzegomia, woj. dolnośląskie, Marcin Cimek z Kamienia, woj. lubelskie, Leszek Supiński z Gdańska Oliwy, woj. pomorskie, Jerzy Wojowski z Czapli, woj. pomorskie, Rafał Fic z Wrocławia, woj. dolnośląskie, Andrzej Dzwonkowski z Wałycza, woj. kujawsko-pomorskie, Marek Banasiak z Płońska, woj. mazowieckie. Wszyscy pomocnicy mistrzów otrzymali farby ufundowane przez Polifarb Łódź.

W kategorii „okucie elementu szklanego” komisja postanowiła przyznać  I nagrodę dla Rafała Fica z Wrocławia woj. dolnośląskie, Dwie równorzędne II nagrody dla Kazimierza Kudły z Zawady woj. podkarpackie i Andrzeja Dzwonkowskiego z Wałycza woj. kujawsko – pomorskie, III nagrodę dla Jerzego Kwarcianego z Wólki Panieńskiej woj. lubelskie oraz dwa wyróżnienia dla Jarosława Majdana z Wólki Panieńskiej woj. lubelskie i Andrzeja Kosakowskiego z Dobrocieszy woj. małopolskie Fundatorem nagród pieniężnych był  Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu a także Urząd Gminy Wojciechów, Rada Gminy Wojciechów, Gminny Ośrodek Kultury w Wojciechowie.

Nagrodę Kowali Polskich przyznawali sami kowale głosując na pracę swoich kolegów. Stowarzyszenie Kowali Polskich przekazując finanse na ten cel zdecydowało, że Nagroda będzie również przydzielana w dwóch kategoriach.  W wyniku głosowania kowali w kategorii Krata pierwszą nagrodę otrzymał Janusz Świst z Futomy woj. podkarpackie zdobywając 11 punktów, Trzy drugie nagrody otrzymali:  Kalina Karolak z Sandomierza woj. świętokrzyskie zdobywając 9 punktów, Andrzej Dzwonkowski z Wałycza woj. kujawsko – pomorskie zdobywając 9 punktów, Jarosław Majdan z Wólki Panieńskiej woj. lubelskie zdobywając po 9 punktów. Natomiast w kategorii „Okucie elementu szklanego” kowale przyznali I nagrodę Jerzemu Kwarcianemu z Wólki Panieńskiej, woj. lubelskie, który uzyskał  15 punktów, drugą nagrodę otrzymał Rafał Fic z Wrocławia, woj. dolnośląskie zdobywając 12 punktów oraz dwie trzecie nagrody otrzymali Kazimierz Kudła z Zawady, woj. podkarpackie oraz – Marek Banasiak z Płońska, woj. mazowieckie uzyskując po 11 punktów.

W tym roku również Rada Gminy Wojciechów przyznała swoje nagrody za kratę. Komisja w składzie Michał Sumiński Przewodniczący Rady Gminy, Grzegorz Piróg Wiceprzewodniczący Rady Gminy, Jarosław Zubrzycki Przewodniczący Komisji Oświaty i Kultury postanowiła przyznać 5 równorzędnych nagród  dla Marka Banasiaka z Siedlina woj. mazowieckie, Andrzeja Dzwonkowskiego z Wałycza woj. kujawsko – pomorskie, Ryszarda Skuzy z Kielc woj. świętokrzyskie, Kaliny Karolak z Sandomierza woj. świętokrzyskie, Rafała Fica z Wrocławia woj. dolnośląskie.

Ogromne zaangażowanie w organizację imprezy wykazało Stowarzyszenie Kowali Polskich świadcząc pomoc merytoryczną i doradczą. Członkowie Stowarzyszenia Kowali Polskich otrzymali koszulki okolicznościowe i naszywki z logo organizacji.

Kraty wykonane na konkurs będą zdobić mur przy wjeździe do Wieży Ariańskiej jednocześnie promując swoich wykonawców, natomiast okucia szklanych kielichów wzbogacą zbiory Muzeum Kowalstwa w Wojciechowie. Stanowić one będą dla młodych pokoleń doskonały przykład regionalnego wzornictwa i tradycyjnego sposobu kucia.

Imprezy urozmaicił kiermasz sztuki ludowej, wystawa wyrobów kowalskich oraz koncerty zespołów  Maciejowa Kapela, Zorka i Nowator . Do uatrakcyjnienia imprezy przyczyniła się również profesjonalna obsługa konferansjerska w wykonaniu Stanisława Jaskułki oraz Pawła Kowalczyka.

Impreza zakończyła się w późnych godzinach nocnych. Mamy nadzieję, ze zarówno kowale jak i publiczność spędzili miłe chwile na tegorocznym Święcie Kowali w Wojciechowie i z niecierpliwością czekają przyszłorocznego Spotkania, które planowane jest tradycyjnie na drugi weekend lipca.

W ramach dofinansowania przez Ministra Kultury, Dziedzictwa i Sportu już wkrótce zostanie wydany katalog prac konkursowych, a także zostanie przeprowadzony internetowy Konkurs Publiczności.

Dziękujemy mistrzom za przepiękne prace pozostawione w Wojciechowie, podziwiamy ich talent
i wkład pracy. Zapraszamy wszystkich do obejrzenia tych dzieł w Muzeum Kowalstwa i na terenie Wojciechowa.

Dziękujemy również instytucjom finansującym i wspierającym a także sponsorom i patronom medialnym.